a
kontakt z nami: 785 366 475 redakcja: redakcja@rynekfarb.pl reklama: ad@rynekfarb.pl
Profesjonalnefarby.net
Rynek FarbFarby dekoracyjneDaltonizm – problemy z kolorami

Daltonizm – problemy z kolorami

Stając przed sklepową półką zastanawiamy się nieraz długo, który odcień farby wybrać. Dostrzegamy (choć odnosi się to zapewne przede wszystkim do płci pięknej) subtelne różnice między opcjami oferowanymi przez producentów i zdaje nam się, że odrobinę „zbyt zielona” lub „zbyt niebieska” farba nie będzie już pasować do całości wystroju. Sam fakt, że mamy do czynienia właśnie z zielenią lub błękitem, jest dla nas oczywisty. Są jednak osoby, którym ustalenie tego sprawia dużo więcej problemów. To ludzie cierpiący na ślepotę barw, często ogólnie nazywani daltonistami.

daltonizm

fot. BlueHorizon (rgbstock.com)

Potęga czopków

Sekret postrzegania kolorów tkwi w receptorach zwanych czopkami, które znajdują się w siatkówce oka. Jest ich ok. 4,5 miliona i to one odpowiedzialne są za rozpoznawanie barw. Wyróżniamy trzy rodzaje czopków – reagujące na światło czerwone, zielone i niebieskie.

Jeśli któryś z rodzajów czopków (lub wszystkie trzy) jest nieobecny lub działa niesprawnie, pojawiają się problemy z postrzeganiem kolorów. Niekiedy nazywa się je zbiorczo daltonizmem, jednak w rzeczywistości jest on tylko jednym z możliwych zaburzeń. Zaburzenia te podzielić możemy na dichromatyzm i trichromatyzm.

Do tej pierwszej kategorii wrzucić można wszystkie przypadki braku czopków określonego rodzaju. Brak receptorów reagujących na zieleń (a więc przypadek, kiedy zupełnie nie rozpoznajemy koloru zielonego) nazywamy właśnie daltonizmem lub deuteranopią, brak receptorów reagujących na kolor niebieski – tritanopią, zaś na kolor czerwony – protanopią.

Barwy widziane oczyma osób ze ślepotą barw. Od lewej: obraz widziany prawidłowo, następnie przez osobę z deuteranopią (nie rozpoznającą zielonego), z tritanopią (nie rozpoznającą niebieskiego) oraz z protanopią (nie rozpoznającą czerwonego). Fot. Wikimedia Commons

Inny przypadek to trichromatyzm, na który cierpią osoby nie rozpoznające jaskrawości lub nasycenia barw. W przeciwieństwie do ludzi z dichromatyzmem są oni jednak w stanie rozróżnić poszczególne kolory. Tę grupę zaburzeń, spowodowaną wadliwą budową białek pigmentów w czopkach, nazywa się niekiedy częściowym daltonizmem.

Jeszcze inna sytuacja to monochromatyzm, czyli przypadek braku czopków w ogóle, a więc niezdolność do rozpoznawania jakichkolwiek barw. Dotknięta tym schorzeniem osoba widzi świat jedynie w skali szarości.

Skąd i dlaczego?

Schorzenia związane z postrzeganiem barw mają najczęściej charakter dziedziczny. Dużo częściej (20-30 razy) zapadają na nie mężczyźni, ponieważ odpowiedzialny za chorobę gen recesywny znajduje się w obrębie chromosomu X. Oznacza to, że kobieta może cierpieć na daltonizm lub być tylko jego nosicielką, u mężczyzn za to obecność tego genu zawsze ujawnia się pod postacią choroby. W Polsce nieprawidłowe postrzeganie barw to problem 8% mężczyzn i 0,4% kobiet.

Zanotowano również przypadki daltonizmu nabytego – na przykład w wyniku urazu lub chorób oka, jako efekt uboczny przyjmowania niektórych leków, a także jako naturalna konsekwencja procesu starzenia.

Dichromatyzm jest nieuleczalny, osoby cierpiące na częściowy daltonizm mogą jednak skorzystać ze specjalnych okularów lub szkieł kontaktowych, które modyfikują postrzeganie barw i zbliżają je do tego właściwego osobom zdrowym.

Różowe okulary

Co ciekawe, postrzeganie kolorów może się okresowo zmienić po przyjęciu niektórych środków psychoaktywnych. Nie można co prawda spojrzeć na świat przez przysłowiowe różowe okulary, jednak wiele z tych substancji nadaje oglądanemu otoczeniu cieplejsze odcienie w rodzaju słonecznych żółci i pomarańczy.