REKLAMA

Newsletter

Dołącz do newslettera:
Zaznacz, jakie informacje Cię interesują:

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych przez wydawcę serwisu rynekfarb.pl w celu realizacji usługi „Newsletter rynekfarb.pl". Zapoznałem/zapoznałam się z pouczeniem dotyczącym prawa dostępu do treści moich danych i możliwości ich poprawiania. Jestem świadom/świadoma, iż moja zgoda może być odwołana w każdym czasie, co skutkować będzie usunięciem mojego adresu e-mail z listy dystrybucyjnej usługi.

Potwierdzam zaznajomienie się z Instrukcją dla subskrybentów oraz z Polityką prywatności.

Kliknij i zapisz się bezpłatnie do naszego newslettera ›

Pigment pigmentowi nierówny

Historia pigmentów jest długa – już kilkadziesiąt tysięcy lat temu nasi przodkowie tworzyli przy ich pomocy barwne malowidła na ścianach swych jaskiń. Z czasem nauczono się je odpowiednio dobierać i preparować, do początku XIX wieku zaś udało się poznać ich naturę na tyle dobrze, że powstały pierwsze pigmenty syntetyczne. Sekret ich właściwości tkwi w budowie chemicznej.

fot. Artbyallyson (stockfreeimages.com)

Wraz z barwnikami i wypełniaczami pigmenty tworzą grupę substancji zaliczanych do materiałów barwiących (kolorantów). W przeciwieństwie jednak do dwóch pozostałych typów kolorantów pigmenty wyróżnia fakt, że nie są rozpuszczalne w medium, któremu mają nadać barwę. Pozostają więc w gotowym układzie (np. w farbie) tylko częściowo rozdrobnione, w postaci maleńkich kryształów.

Poszczególne pigmenty mają różne barwy, ponieważ składają się z różnych pierwiastków i mają odmienną strukturę, dzięki czemu selektywnie absorbują światło. Odbijając tylko niektóre długości fali i te trafiają do naszych oczu, postrzegane jako kolory. Od składu i budowy pigmentu zależy też wiele innych właściwości, które z kolei decydują o wartości użytkowej. W jakim stopniu pigment jest przejrzysty, czy jest łatwy w obróbce, czy jest obojętny czy reaguje z innymi kolorantami, czy jest stabilny w silnym oświetleniu, czy jego kolor zmienia się w miarę upływu czasu – wszystko to zapisane jest w jego strukturze chemicznej.

Warto więc przyjrzeć się poszczególnym grupom pigmentów i pierwiastkom, które wchodzą w ich skład. Liczba tych pierwiastków nie jest duża; różnorodność możliwych do uzyskania odcieni to kwestia połączeń, które mogą ze sobą tworzyć. Tak duży zbiór można podzielić według różnych kryteriów, najwygodniej jest je jednak zgrupować w typy związków chemicznych (tlenki, siarczki, chromiany itd.), mają one bowiem zwykle pewne wspólne właściwości.

Wśród pigmentów nieorganicznych, zdecydowanie dominujących wśród stosowanych współcześnie, wyróżniamy:

  • czyste pierwiastki (np. węgiel na którym bazują niemal wszystkie pigmenty czarne, platyna, złoto, srebro, glin) – w tym przypadku właściwości barwiące ma jeden tylko pierwiastek, nie występujący w formie związków chemicznych,
  • tlenki (np. biel tytanowa – dwutlenek tytanu, biel cynkowa – tlenek cynku, zieleń chromowa – tlenek chromu, umbra palona – mieszanina żelaza i tlenku manganu, zieleń kobaltowa – mieszanina tlenku kobaltu i tlenku cynku, błękit kobaltowy – mieszanina kobaltu z tlenkiem glinu, błękit ceruleum – mieszanina tlenku cyny i tlenku kobaltu, czerwień wenecka, siena palona – tlenki żelaza) – powstają w wysokich temperaturach, dlatego są bardzo stabilne i nie wchodzą w reakcje z innymi pigmentami,
  • siarczki (np. żółć kadmowa – siarczek kadmu, aurypigment i realgar – siarczki arsenu, czerwień antymonowa – siarczek antymonu, cynober – siarczek rtęci) – zawierają siarkę, która może wejść w reakcję ze związkami metalicznymi zawartymi w niektórych pigmentach; na przykład żółć kadmowa dodana do zieleni paryskiej (związku arsenu i miedzi) czyni ją ciemniejszą, w układzie takim bowiem powstaje nowy związek – siarczek miedzi,
  • wodziany i wodorotlenki (np. ochra żółta, siena naturalna, – uwodnione tlenki żelaza, umbra naturalna – uwodnione tlenki żelaza i manganu),
  • węglany (np. biel ołowiowa – hydroksowęglan ołowiu, błękit bremeński – mieszanka wodorotlenku miedzi z węglanem miedzi, zieleń bremeńska – węglan miedzi),
  • krzemiany, do których należą tylko dwa pigmenty – ziemia zielona (terre verte) – uwodorniony glinokrzemian potasu, żelaza, magnezu i glinu – oraz głęboki błękit – krzemian kobaltu i potasu,
  • chromiany (np. żółć chromowa – chromian ołowiu, baru, strontu lub cynku, czerwień chromowa – chromian ołowiu) – ich użycie wiąże się z ryzykiem zmiany koloru, bowiem sole te bogate są w tlen, który może wchodzić w reakcje z innymi pigmentami,
  • inne sole nieorganiczne (np. żółcień kobaltowa – kobaltoazotyn, żółcień neapolitańska – antymonian ołowiowy, zieleń wolframowa – wolframian chromu, błękit kobaltowy – glinian kobaltu, fiolet kobaltowy – fosforan kobaltu, biel barytowa i zieleń szwejnfurcka – siarczany), wśród których dużą stabilnością wyróżniają się siarczany, pigmenty kobaltowe oraz wolframian; żółcień kobaltowa oraz neapolitańska są zaś nieco bardziej podatne na zmiany barw.

Pigmenty organiczne różnią się od nieorganicznych pochodzeniem (naturalnym – roślinnym lub zwierzęcym) oraz właściwościami. Wykazują większą siłę barwienia i nasycenie koloru, jednak są dużo mniej odporne na działanie różnego rodzaju chemikaliów, wysoką temperaturę i silne nasłonecznienie, dlatego zdecydowanie rzadziej stosuje się je do wyrobu farb.

Na koniec należy pamiętać, że nie zawsze pigment o najlepszych własnościach użytkowych jest tym najlepszym pod każdym względem. Wiele stabilnych pigmentów o doskonałej trwałości i intensywności barwy zostało w części krajów wycofanych z użycia z powodu ich szkodliwości. Do takich należą przede wszystkim pigmenty na bazie metali ciężkich (ołów, chromiany, kadm).

Źródła:
E. Kamińska-Tarnawska, M. Zubielewicz, „Pigmenty”, Chemical Review
„Życie w kolorach”, ATM Dekoral Professional
decorespacio.com
www.theodora.com

Czytaj również

Oceń artykuł:
Oceń pozytywnieOceń negatywnie
50%
50%
Ocen: 0
Loading...Loading...
Napisz do redakcji
Podziel się

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

 REKLAMA